Dijital Okuryazarlık 7.Hafta Ders Notları

Google, Bing, Yahoo, Mynet, Yandex genel arama motorları örnekleridir.

2 farklı yaygın arama yöntemi vardır; arama çubuğuna url ve arama motoruna terim yazmak.

Arama yaparken anahtar kelime sayısı minimumda tutulmalıdır. Aramada – eklenirse anahtar kelime olmayan, + eklenirse anahtar kelimenin yer aldığı sonuçlar gösterilir. Bilinmeyen terimler için yıldız işaretini (*) kullanılır. Kelime öbeklerinin varyasyonlarını bulmak veya bir kelime öbeğinin ortasındaki kelimeleri hatırlamak için tırnak işaretleriyle kullanılır. Örnek: İstanbul * BAU *. AND veya & ile tüm terimleri veya tümcecikleri içeren web sayfalarını bulabilir, NOT veya – ile bir terim veya tümceciği içeren web sayfaları çıkarılır.

Search Engine Optimization (SEO): Web sitelerinin arama motorlarında daha iyi performans göstermesi, daha üstte yer alması işlerimi çalışmalarının hepsine verilen genel terimdir.

Designed by rawpixel.com / Freepik

Google: 1998 yılında Sergery Brin ve Lary Page tarafından kurulmuştur. Her türlü materyal aranabilir. Google Akademik çatısı altında Makaleler, tezler, bildiriler, raporlar gibi akademik çalışmalara yönelik belgeleri aramak için kullanılan arama motoru geliştirilmiştir.

Yahoo: Arama motoru olarak hizmet vermeyi amaçlayan Yahoo, zamanla e-posta, haber, hava durumu, seyahat, sinema, müzik, iş arama, finans gibi hizmetleri bünyesine ekleyerek dünyada en çok ziyaret edilen siteler arasına girmeyi başarmıştır.

Mynet: Türkiye’nin ilk Türkçe portalı olan Mynet, kullanıcıların tüm faaliyetlerini etkili ve verimli bir şekilde gerçekleştirebilecekleri interaktif bir platform sunmayı amaçlamaktadır.

Yandex: Kullanıcılarına internette aramanın yanı sıra haberler, e-posta, çeviri, harita gibi birçok farklı internet servisi sunmayı amaçlayan bir arama motoru ve web bilgi partalıdır. Coğrafyaya göre ve kişiselleştirilmiş çözümleri vardır.

Bing: Microsoft şirketinin daha önce bilinen adıyla Live Search, Windows Live Search ya da MSN Search yerine kullanıma sunduğu bir arama motorudur. 59 farklı dilde kullanılabilmektedir.

Yaani: Türkiye’de Turkcell tarafından geliştirilmiş bir arama motorudur. Hava durumu, döviz, eczane, çeviri gibi özellikleri vardır.

Dijital Okuryazarlık 6.Hafta Ders Notları

Vatandaşlık yaşanılan yerde devlet tarafından sunulan haklar.

Dijital Vatandaşlık: Topluma, topluluğa online çevrimiçi katılmadır. Dijital vatandaşlık 9 parçadan oluşur.

Dijital Erişim: Dijital verilere ulaşma ve bu verileri görüntülemedir. Dijital erişime sahip olmak, dijital teknolojiye hızlı ve kaliteli bir şekilde ulaşmaktır.

Dijital Ticaret: Elektronik ticaret ve e-ticaret ile aynı anlama gelen dijital erişim; ağ üzerinden ziyaretçilerin dijital veya fiziki ürünleri maddiyat karşılığında satın almasıdır.

Dijital İletişim: Cep telefonu ile, video konferans ile, mail ile kurulan iletişim kurma şeklidir.

Designed by rawpixel.com / Freepik

Dijital Okuryazarlık: Dijital teknolojiyi ne zaman ve nasıl kullanılacağının bilinmesidir.

Dijital Görgü Kuralları: Dijital vatandaşlığın bir parçasıdır. İnsanların fikrine ve görüşüne saygı duyulmasıdır.  

Dijital Hukuk: İnsan eyleminin olduğu yerde hukuk var olmalıdır. Telif hakkı ve fikri mülkiyet haklarına dikket edilmelidir. İnsanların eserleri, fikrileri ve ürünleri referans kullanmadan paylaşılamaz.

Dijital Hak ve Sorumluluklar: Tüm dijital teknoloji kullanıcılarına sunulan ayrıcalıklar, özgürlükler ve bununla birlikte beklenen sorumluluklardır.

Dijital Sağlık: Teknoloji kullanımı ile ilgili fiziki-psikolojik iyi olma halidir.

Dijital Güvenlik: Kişisel bilgilerin korunmasıdır. Bilgisayar ve dijital aygıtların güvenliği virüs programları ile sağlanabilir. Yedekleme alınabilir.

Dijital Ayak İzi: Online ortamda yapılan her bir paylaşımdır. Doldurulan formlar, sosyal medya hikayeleri, toplantılar, e-posta kayıtları vb. veriler ayak izini oluşturur.

Dijital Okuryazarlık 5.Hafta Ders Notları

Gerçek Benlik: Şu an var olunan kişi, gerçek benliktir.

İdeal Benlik: Nasıl bir birey olayı istediğimiz ve istediğimiz ulaşabileceğimiz en ideal özelliklere sahip benliktir.

Gereken Benlik: Toplumsal, ideolojik baskılar ve beklentilerle oluşan benliktir.

Etkili İletişim Stratejileri

İletişim bireyin diğer bireylere veya topluma düşüncelerini, isteklerini, duygularını, düşüncelerini ve fikirlerini yazılı, sözel veya bir başka araç ile anlatması, geçirmesi ve hissettirmesidir.

İletişim Süreci; kaynak, mesaj, kodlama, kanal, kod çözme, alıcı, geri bildirim ve bağlamdan oluşur.

Kaynak: Gönderen kişidir, kaynak net olmalıdır. Neden iletişim kurulduğu tam ve doğru olarak bilinmelidir.

Mesaj: İletilmek istenilen bilgidir. Mesaj olmadan iletişim kurmak için sebep yoktur.

Kodlama: Mesajın alınıp diğer tarafla paylaşılabilecek bir biçime aktarmasıdır.

Kanal: Mesajın iletilmek için kullanıldığı yöntem ve ya yöntemlerdir.

Designed by rawpixel.com / Freepik

Kod Çözme: Gönderilen mesajı aldığınızda kod çözme gerçekleşir. Kod çözme için gereken iletişim becerileri, okuma ve anlama, aktif olarak dinleme veya gerektiğinde açıklayıcı sorular sorma becerisidir.

Alıcı: Mesajın, bilginin ve iletinin alıcı kişidir.

Geribildirim: Mesajın kaynaktan alıcıya kadar geçen sürecin değerlendirilmesi ve bildirilmesidir.

Bağlam: İletişim kurulması durumudur.

Etkin Yazılı İletişim

Konuyu içeriğe uygun ve kısaca belirtmeliyiz.

Etkili yazılı iletişim süreci selamlama ile başlar, karşımızdaki kişi resmi bir şekilde selamlanarak maile başlanır. Kendimizi tanıtarak, kim olduğumuzdan, sınıfımızdan, bölümümüzden bahsederek devam eder.

Maili kısa tutmalıyız, dilbilgisi, noktalama bilgisi vb. önem belirten şeylere dikkat etmeliyiz.

Kapanış kısmında saygı, dilek gibi ifadelerde bulunmalıyız ve imza-iletişim bilgilerini eklemeliyiz.

Video Görüşmeleri

Skype, Goole Meet, BigBlueButton, GoToMeeting, Zoom, Adobe Connect gibi uygulamalar kullanarak görüntülü yapılan görüşme türüdür.

Görüşmeye başlamadan önce internet bağlantısı, cihaz şarj, kulaklık, mikrofon vb. şeyler kontrol edilmelidir. Görüntü ve mikrofon kapalı olarak görüşmeye dahil olunmalıdır. Giysi, arka plan, bulunulan ortam gibi unsurlara dikkat edilmelidir.

Telefon Görüşmeleri

Telefon görüşmelerinden önce arayan kişi kendini tanıtmalıdır. Kullanılan dile dikkat edilmelidir. Konuşan kişinin sözü kesilmemelidir. Yakınımızda bir kağıt ve kalem bulunmalıdır konuşma esnasında not alınacak şeyler olabilir.

Yüz Yüze Görüşmeler

Vücut diline dikkat edilmelidir. Dik durulmalı, karşımızdaki kişinin yüzüne bakmalıyız.

Dikkat Edilmesi Gereken Unsurlar:

  • Göz teması korunmalıdır.
  • Kelimeler iyi seçilmelidir.
  • Ses seviyesi iyi seçilmelidir.
  • İyi bir dinleyici olunmalıdır.

Dijital Okuryazarlık 4.Hafta Ders Notları

4. Hafta

            1.) Çeşitli kaynaklar kullanılarak ve istenilen bilgiler uygun platformlarda arayıp bulunmalıdır. Doğru arama için sınıflandırma, anahtar kelime tanımlaması gibi önemli uygulamalar kullanılmalıdır.

            2.) Eleştirel düşünme ve analiz etme, kaynakları eleştirel olarak düşünülmeli ve uygun bir şekilde “etik kurallar çerçevesinde” analiz edilmelidir. Eleştirel düşünce geliştirilebilir bir beceridir. Merak etme, hayal etme, tartışma gibi bileşenleri vardır.

                        2a.) Bilgi edinme: Bir konu hakkında belirli bir araştırma yaparak öğrenilen şeyler bütünüdür.

                        2b.) Deney yapma: Bir işi deney ile ne yapacağı, ne olacağı hakkında bilgi bulmadır.

                        2c.) Danışma: Doğru bilginin kaynağını bulmadır.

                        2d.) Yargılama: Mantık kullanarak sonuca varmaktır.

                        2e.) Karar verme: Hangi politikaların uygulanacağına karar vermedir.

            3.) Üretken ve güçlü iletişim: Bilgilerin düzgün bir şekilde kullanılması, edinilen bilgiler kullanılarak yeni fikirler ve ürünler üretilmesidir. Düzenleme ve paylaşma için değişik teknolojiler kullanılmaktadır.

            4.) Bilgi okuryazarlığı: Bilgiye ne zaman ihtiyaç olduğunun tespit edilmesi, uygun kaynak tarayarak bulunması, analiz edilmesi, düzenlenmesi ve kullanılması yeteneğidir. Edinilen bilgiler, istenilene uygun olarak değerlendirilir, ilgi alanlarına uygun bilgi aranır ve niteliği sorgulanır. Farklı görüşler kullanılır.

Veri işlenmesi gereken ham maddelerdir. Enformasyon bilgi okuryazarlığıdır. Bilgi belirli bir amaç için hangi verilerin kullanacağının bilinmesi, eleştirel düşünce ile yorumlanmasıdır. Bilgelik bilgi ve yorumların nasıl kullanılacağının bilinmesi ve yorumlanmasıdır.

Dijital Okuryazarlık 3.Hafta Ders Notları

Dijital Araçlar: Dijital Kaynakların sunulduğu elektronik ortamlardır. Powerpoint, YouTube, Canva, Twitter, Linkedin, Gmail, Slack, Trello, Adobe Photoshop dijital araçlara örnektir.

Dijital Kaynaklar: Elektronik ortamda sunulan ve tüm herkesin ulaşabileceği bilgi ve içeriktir. Veri tabanları, kitaplar, dergiler, gazeteler, tezler, senaryolar ve araştırma raporları dijital kaynaklara örnektir.

Bir içerik oluştururken; dijital araçlarda tasarlanmış ve dijital kaynaklarda yayınlanmış ürünleri kullanabiliriz. Ancak, kendimizin üretmediği, fotoğraf, video, yazı, bilgi gibi içeriklerin kaynağını belirtmeliyiz. Emek hırsızlığı ciddi bir suçtur.

Daniel Torobekov adlı kişinin Pexels‘daki fotoğrafı

Freepik, Flickr, Pixabay, Shutterstock, iStock, Unsplash, Pexels, Adobe Stock, The Noun Project,Getty Images gibi sitelerden ücretli ve ya ücretsiz olarak fotoğraf video alabilir, sunumlarda, ödevlerde kaynağını belirterek kullanabiliriz.

Nature, The RSA, Greenshow Collagei MIT World, TED Ideas, Khan Academy gibi sitelerden ücretsiz videolara ulaşabiliriz.

Incopatech, iTunes – U, Spotify gibi uygulama ve sitelerden müzik-seslere ulaşabiliriz.

Sunumları info-grafik verileri ile daha çarpıcı bir şekilde anlatarak, göze çarpıcı bir hale getirebiliriz. İnfo-grafik, info yani bilgilerin grafik yani şekiller ile ifade edilmesidir.

Designed by starline / Freepik

Dijital Okuryazarlık 2.Hafta Ders Notları

İnternet; bilgisayar arası paylaşım ağının belirli bir protokol kapsamında erişim bulunmasıdır. İnternet; alışveriş, eğitim, parasal işler, resmi işler, eğlence amaçlı ve içerik üretmek amaçlı kullanılır.

1G, analog hücresel veri transfer teknolojisiydi, ilk kez kablosuz veri aktarma imkanına kavuştuk. 

2G döneminde hayatımıza CDMA,  TDMA ve GSM ve gibi teknolojiler girdi. Kablosuz iletişim hızları arttı, mobil cihazlardan ilkel de olsa internet sayfalarına erişmeye başladık. Ortalama hızımız saniyede 200 kilobayta ulaşmıştı. 

3G ise eski teknolojilerin üzerine EVDO, HSPA ve UMTS standartlarını getirdi. Ortalama hızlar 200 kilobayt seviyesinde saniyede birkaç megabayta kadar yükseldi.

4G ise WiMAX ve LTE gibi teknolojilerle geldi. Çoğu yerde mobil cihazlar üzerinden 100 megabit hızına kadar yükseldi. Hatta Wi-Fi ağlarında eğer 4G desteği varsa, mobil cihazlarda gigabitlere ulaşan veri aktarım hızlarına şahit olduk.

4.5G ise Türkiye’de daha popüler olan bir isim. Aslında ABD merkezli Qualcomm firmasının geliştirdiği “LTE Advenced” teknolojisinin diğer ismi. Hücresel olarak 100 megabite kadar olan 4G’den farklı olarak 4.5G, 300 ila 450 megabite ulaşma şansı sunuyor. Qualcomm’un X24 modemi ise 2 gigabit hızlarına ulaşma imkanı sunan bir 4G tabanlı mobil modem.

5G için ise 1 gigabit ile 10 gigabit arasında maksimum veri aktarım hızına ulaşılacağı söyleniyor. Ama her yerde bu hızlar aynı olmayacak. 5G’nin 3 temel özelliği olacak: Daha büyük veriler için daha yüksek hız, daha çabuk sonuç ve tepki alabilmek için daha hızlı yanıt süresi, sensörler ve akıllı cihazların bağlanması için tek seferde yüzlerce cihazın bağlandığı merkezi ağlar. Bu cümleler gözünüze çok sıradan gelebilir, ancak öyle değil. Arabalardan, akıllı ev aletlerine kadar her şeyden bahsediyoruz.

IOT: Internet of Things kavramının kısaltmasıdır ve “Nesneler Interneti” anlamına gelir. Çeşitli haberleşme protokolleri sayesinde birbirleri ile haberleşen ve birbirine bağlanarak, bilgi paylaşarak akıllı bir ağ oluşturmuş cihazlar sistemi olarak da tanımlanır.

Designed by stories / Freepik

SEO: Search Engine Optimaziton (Arama Motoru Optimizasyonu) Web sitelerinin arama motorlarında daha iyi performans göstermelerini için yapılan çalışmaların tümüdür. Kısaca: Google’da aranan bir sitenin daha üstte çıkmasının sağlanmasıdır.

Designed by stories / Freepik

E-Posta Nasıl Gönderilir?

FROM: Maili gönderen kişinin mail hesabıdır.

TO: Mail gönderilen kişinin mail hesabıdır.

CC (Carbon Copy): Maili gönderen kişinin haber verdiği alt/üst/mevki kişisine haber vermek için mail hesaplarının yazıldığı yerdir.

BCC (Blind Carbon Copy): Maili gönderen kişinin haber verdiği alt/üst/mevki kişisine gizlice haber vermek için mail hesaplarının yazıldığı yerdir.

Subject: Gönderilen mailin konusunun yer aldığı yerdir.

Dijital Okuryazarlık 1.Hafta Ders Notları

Dijital Okuryazarlık kelimesi ilk kez 1997’de Paul Gisner tarafından ortaya atılmıştır. “Bilgisayara tuş vuruşları değil, fikirlere hakim olma ile ilgili olduğunu açıklamıştır.

Okuryazarlık kavramı temel olarak bir şeyi okuma ve yazma becerisidir. Dijital okuryazarlık; sosyolojik, motor, bilişsel, duygusal gibi çok çeşitli disiplinler beceriler bütünüdür.

UNESCO Dijital Okuryazarlık kavramını “istihdam, insana yakışır işler ve girişimcilik için dijital teknolojiler aracılığıyla bilgiye güvenli ve uygun bir şekilde erişme, yönetme, anlama, entegre etme, iletme, değerlendirme ve oluşturma becerisi” olarak açıklamıştır. 

Dijital okuryazarlığın 3 temel unsuru vardır; bulma, kullanma ve yaygınlaştırma.

“Designed by vectorpocket / Freepik”

Temel Kavramlar

Bilgi Okuryazarlığı: Dijital bilgileri en iyi şekilde bulma, tanımlama, alma ve kullanma yeteneğidir.

Medya Okuryazarlığı: Medyaya erişme, medya içeriğinin farklı yönlerini anlama, eleştirel olarak değerlendirme ve çeşitli bağlamlarda iletişim oluşturma becerisidir.

Veri Okuryazarlığı: Elektronik tablolarda ve diğer ortamlarda dijital verileri harmanlama, yönetme, erişme ve kullanma kapasitesi vardır.

Dijital Yaratım: Yeni dijital eserler ve malzemeler tasarlama veya yaratma kapasitesidir.

Dijital Araştırma: Dijital yöntemleri kullarak araştırma, verilerini toplama ve analize etme kapasitesidir.

Dijital Yenilik: Organizasyonel ortamlarda ve profesyonel mesleki alanlarda dijital teknoloji ile yeni uygulamalar geliştirme kapasitesidir.

Dijital İletişim: Çeşitli dijital medya ve forumlarda etkili bir şekilde iletişim kapasitesidir.

Dijital İşbirliği: Dijital ekiplere ve çalışma gruplarına katılma kapasitesidir.

Dijital Katılım: Dijital ağlara katılma, kolaylaştırma ve inşa etme kapasitesidir.

Dijital Öğrenme ve Kişisel / Mesleki Gelişim: Dijital öğrenme fırsatlarını belirleme ve bunlara katılma kapasitesidir.

Dijital Kimlik Yönetimi: Pozitif bir kimlik veya kimlikler geliştirme, yansıtma ve yönetme kapasitesidir.

Dijital Refah: Dijital ortamlarda kişisel güvenlik, ilişkiler ve iş-yaşam dengesini sağlama kapasitesidir.

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Okuryazarlığı: Bilgiyi bulma, paylaşma, diğer insanlar ile etkileşim sağlama be bilgisayar programlama dahil olmak üzere teknolojik tabanlı içerik kullanma ve oluşturma becerisidir.